نظرتان را هدیه کنید

قطعنامه ١٠٤/٤٨ مجمع عمومي سازمان ملل متحد مصوبه ٢٣ فوريه ١٩٩٤

مسايلي چند در مورد محاربه
و تفاوت آن با بغي و جرم سياسي

مقدمه:

  در مقاله پيش مسأله بغي و جرم سياسي مورد بحث قرار گرفت. در ادامه و تكميل آن، در اين مقاله نيز مسأله محاربه را مورد بحث قرار مي‌دهيم. زيرا؛ اولاً: هر دو موضوع با حقوق اساسي مردم در ارتباط است؛ و ثانياً: اين دو موضوع مكمل و به‌ظاهر مشابه يكديگرند، به‌طوري كه گاهي اوقات در قانونگذاري و در بررسي‌هاي قضايي و حقوقي، مشتبه مي‌شوند و تداخل پيدا مي‌كنند.

به همين جهت در بحث بغي و جرايم سياسي به طور طبيعي اين سؤال مطرح مي‌گردد كه تفاوت بغي با محاربه چيست؟ چنانكه در همايش «قانون اساسي و جرايم سياسي و مطبوعاتي» كه در سال 1379 توسط هيأت پيگيري و نظارت بر اجراي قانون اساسي تشكيل شده بود، همين سؤال توسط يكي از شركت‌كنندگان مطرح شد و من به آن پاسخ دادم؛ در اين‌جا  آن پاسخ را با شرح بيشتري در قالب يك مقاله ارايه مي‌كنم. چون ريشه اين اصطلاح فقهي وحقوق جزا در قرآن مجيد است و از آن‌جا به احاديث و فقه اسلامي راه يافته و سپس وارد قوانين موضوعه و حقوق جزا گرديده است؛‌بدين جهت اين بحث بيشتر صبغه اسلامي دارد و ما نيز از همين زاويه اين موضوع را مورد بحث و مداقه قرار مي‌دهيم.......

آيت الله دكتر هاشم هاشم زاده هريسي

منشور کورش کبیر

اينك كه به ياري مزدا ، تاج سلطنت ايران و بابل و كشورهاي جهات اربعه را به سر گذاشته ام ، اعلام مي كنم :
كه تا روزي كه من زنده هستم و مزدا توفيق سلطنت را به من مي دهد

دين و آيين و رسوم ملتهايي كه من پادشاه آنها هستم ، محترم خواهم شمرد و نخواهم گذاشت كه حكام و زير دستان من ، دين و آئين و رسوم ملتهايي كه من پادشاه آنها هستم يا ملتهاي ديگر را مورد تحقير قرار بدهند يا به آنها توهين نمايند .

من از امروز كه تاج سلطنت را به سر نهاده ام ، تا روزي كه زنده هستم و مزدا توفيق سلطنت را به من مي دهد ،
هر گز سلطنت خود را بر هيچ ملت تحميل نخواهم كرد
و هر ملت آزاد است ، كه مرا به سلطنت خود قبول كند يا ننمايد
و هر گاه نخواهد مرا پادشاه خود بداند ، من براي سلطنت آن ملت مبادرت به جنگ نخواهم كرد .

من تا روزي كه پادشاه ايران و بابل و كشورهاي جهات اربعه هستم ، نخواهم گذاشت ،
كسي به ديگري ظلم كند و اگر شخصي مظلوم واقع شد ، من حق وي را از ظالم خواهم گرفت
و به او خواهم داد و ستمگر را مجازات خواهم كرد .

من تا روزي كه پادشاه هستم ، نخواهم گذاشت مال غير منقول يا منقول ديگري را به زور يا به نحو ديگر
بدون پرداخت بهاي آن و جلب رضايت صاحب مال ، تصرف نمايد

من تا روزي كه زنده هستم ، نخواهم گذاشت كه شخصي ، ديگري را به بيگاري بگيرد
و بدون پرداخت مزد ، وي را بكار وادارد .

من امروز اعلام مي كنم ، كه هر كس آزاد است ، كه هر ديني را كه ميل دارد ، بپرسد
و در هر نقطه كه ميل دارد سكونت كند ،
مشروط بر اينكه در آنجا حق كسي را غضب ننمايد ،

و هر شغلي را كه ميل دارد ، پيش بگيرد و مال خود را به هر نحو كه مايل است ، به مصرف برساند ،
مشروط به اينكه لطمه به حقوق ديگران نزند .

من اعلام مي كنم ، كه هر كس مسئول اعمال خود مي باشد و هيچ كس را نبايد به مناسبت تقصيري كه يكي از خويشاوندانش كرده ، مجازات كرد ،
مجازات برادر گناهكار و برعكس به كلي ممنوع است
و اگر يك فرد از خانواده يا طايفه اي مرتكب تقصير ميشود ، فقط مقصر بايد مجازات گردد ، نه ديگران

من تا روزي كه به ياري مزدا ، سلطنت مي كنم ، نخواهم گذاشت كه مردان و زنان را بعنوان غلام و كنيز بفروشند
و حكام و زير دستان من ، مكلف هستند ، كه در حوزه حكومت و ماموريت خود ، مانع از فروش و خريد مردان و زنان بعنوان غلام و كنيز بشوند
و رسم بردگي بايد به كلي از جهان برافتد .

و از مزدا خواهانم ، كه مرا در راه اجراي تعهداتي كه نسبت به ملتهاي ايران و بابل و ملتهاي ممالك اربعه عهده گرفته ام ، موفق گرداند .

بعضي وقت‌ها كه نگران آينده فرزندانمان مي‌شويم ناخودآگاه اين پرسش به ذهنمان خطور مي‌كند كه چرا بعضي‌ها بزهكار مي‌شوند؟
البته اين پرسش بسيار قديمي است و شايد سابقه‌اي همپاي خود بزهكاري داشته باشد. به عبارت ديگر همواره اين قبيل سوال‌ها براي نوع بشر مطرح بوده است كه چرا برخي مرتكب جرم مي‌شوند؟ و چرا اين‌گونه افراد را نمي‌توان به‌سادگي از بزهكاري منع كرد؟ ولي درعوض بعضي ديگر را حتي در محيطي نابسامان و آلوده نيز همچنان مبرا از جرم مي‌يابيم؟!

در قرون كهن كه هنوز علم گسترش نيافته بود، براي بزهكاري توجيهاتي خرافي مانند حلول شيطان يا ارواح خبيثه در جسم انسان ارائه مي‌شد.

ادامه اين قبيل تفكرات را در قالب كلماتي مانند «شيطنت» و يا زماني كه اوليا براي رفع و رجوع بازيگوشي يا اشتباهات فرزندان خود عبارت «شيطان به جلدش رفته»، را به كار مي‌برند، مي‌شنويم......

استاد طاهری جبلی

حمايت از حقوق كودك؛ همچنان بي پناه و سرگردان

• با خروج والدين از شمول طرح حمايت از كودكان ونوجوانان تحقق مصاديق كودك آزاري براي چه افرادي است و چه كساني مستحق مجازات در مقابل اين اعمال هستند؟

    طرح حمايت از كودكان و نوجوانان كه از اسفندسال گذشته در مجلس مطرح بود، بالاخره در ارديبهشت ماه سال۸۱ به تصويب رسيد. (ولي حمايت از حقوق كودك بعد از سالها خلأ قانوني) بازهم به نتيجه نرسيده و اين بار اصلاحيه آن تيشه بر پيكره نحيف حقوق كودك و طرح حمايت از آن زد......

                                                                                         استاد هاله شاعری